Anne-babalar, çocukların hayatındaki en güçlü ama çoğu zaman fark edilmeyen kahramanlardır. Çocuklar için anne ve baba yalnızca bakım veren, ihtiyaçlarını karşılayan kişiler değildir. Onlar aynı zamanda çocuğun dünyayı, insan ilişkilerini, sevgiyi, güveni ve çatışmayı nasıl algılayacağını şekillendiren ilk öğretmenlerdir.

Bir çocuk hayata gözlerini açtığı andan itibaren yalnızca söylenenleri değil, yaşananları kaydeder. Evdeki ses tonu, bakışlar, suskunluklar, tartışmalar, sarılmalar. Hepsi çocuğun zihninde ilişkilere dair bir harita oluşturur. Bu harita, çocuğun hem bugünkü duygusal dünyasını hem de ileride kuracağı ilişkilerin temelini belirler.

Anne-Baba İlişkisinin İki Temel Ayağı

Çocukların sağlıklı bir psikoloji geliştirebilmesi için aile içindeki anne-baba ilişkisinin iki temel boyutu vardır. Bu iki boyut, çoğu zaman fark edilmeden ama son derece güçlü bir şekilde çocuğun iç dünyasını etkiler.

1. Anne ve Babanın Otorite Figürü Olarak Çocukla Kurduğu İlişki

Anne ve baba, çocuğun hayatındaki ilk otorite figürleridir. Ancak burada kastedilen otorite; korkutan, bastıran ya da kontrol eden bir güç değildir. Sağlıklı otorite, sınır koyabilen ama aynı zamanda şefkatli olan, yönlendiren ama çocuğun duygularını yok saymayan bir duruştur.

Anne, kadın rol model olarak; baba ise erkek rol model olarak çocuğun içsel dünyasında önemli bir yer tutar. Çocuk, anne ve babasının duruşuna bakarak şunları öğrenir:

• “Bir kadın/erkek nasıl davranır?”
• “Güç nedir?”
• “Sınır koymak ne anlama gelir?”
• “Bir yetişkin duygularını nasıl yönetir?”

Anne-babanın kendi rollerini sağlıklı şekilde üstlenmesi, çocuğun iç dünyasında da net ve güvenli bir yapı oluşmasını sağlar. Bu sayede çocuk, ilişkilerde neyi üstleneceğini, nerede duracağını ve kendini nasıl ifade edeceğini daha kolay öğrenir.

2. Anne-Babanın Birbirleriyle Kurduğu Romantik İlişki

Çocuk için anne-babanın ilişkisi, hayatında tanık olduğu ilk romantik ilişkidir. Bu ilişki, çocuğun bilinçaltına “İlişki böyle bir şeydir” mesajını verir. Anne-baba arasındaki ilişkinin; anlayışlı, sevgi dolu, saygılı, ve güvenli bir zeminde olması, çocuğun hem kendisiyle hem de başkalarıyla kuracağı ilişkiler için güçlü bir referans noktası oluşturur. Çocuk, anne-babasının birbirine nasıl konuştuğunu, zor zamanlarda nasıl davrandığını, anlaşmazlıkları nasıl çözdüğünü izler. Bu gözlemler, ileride onun:

• çatışmayla nasıl baş edeceğini,
• sevgiyi nasıl ifade edeceğini,
• güven kurup kuramayacağını,
• sınırlarını nasıl koruyacağını belirler.

“Çocuklar Her Şeyi Duyar ve Görür”

Çocuklar her zaman konuşulanları anlamayabilir ama yaşananları mutlaka hisseder. Evdeki duygusal iklim, çocuğun sinir sistemine doğrudan etki eder. Anne-babanın sürekli gergin olduğu, sessiz savaşların yaşandığı ya da sevginin geri çekildiği bir ortamda büyüyen çocuk, çoğu zaman bunu kendisiyle ilişkilendirir. “Ben olmasaydım böyle olmazdı” ya da “Demek ki ilişkiler güvensiz” gibi bilinçdışı çıkarımlar yapabilir.

Buna karşılık, anne-babanın zaman zaman anlaşmazlık yaşasa bile bunu saygı ve onarımla çözebildiği bir ortamda büyüyen çocuk, şunu öğrenir; “Sorunlar olabilir ama ilişki yıkılmaz.” Bu öğrenme, çocuğun psikolojik dayanıklılığını artırır.

Anne-Baba İlişkisi Çocuğa Ne Kazandırır?

Sağlıklı bir anne-baba ilişkisi içinde büyüyen çocuklar genellikle:

• duygularını tanımayı ve ifade etmeyi öğrenir,
• kendini güvende hisseder,
• ilişkilere daha fazla güvenle yaklaşır,
• sınır koyma ve sınır kabul etme konusunda daha becerikli olur,
• sevgi ile kontrolü ayırt edebilir.

Bu çocuklar için ilişki, bir savaş alanı değil; paylaşım ve bağ kurma alanıdır.

Anne-Babalar Sessiz Ama Güçlü Kahramanlardır

Anne-babalar çoğu zaman çocukları için ne kadar belirleyici olduklarının farkında olmazlar. Oysa çocukların sağlıklı ilişkiler kurabilmesinin, kendileriyle barışık bireyler olabilmesinin arkasında, anne-babanın birbirleriyle kurduğu ilişkinin izleri vardır. Anne-babalar, çocuklarının hayatında sahnede alkış alan kahramanlar değildir belki. Ama perde arkasında, onların ruhsal dünyasını şekillendiren en güçlü figürlerdir. Bu yüzden anne-baba olmak, yalnızca çocukla kurulan ilişkiyi değil, birbirinizle kurduğunuz ilişkiyi de sorumlulukla ve farkındalıkla taşımayı gerektirir. Çünkü çocuklar, söylediklerinizden çok, yaşadıklarınızı miras alırlar.